Tekst Almere Principles

Door elmoxx op woensdag 22 september 2010 11:28 - Reacties (8)
CategorieŽn: Almere, Werk, Views: 2.798

Hoi, Ik ben voor mijn werk een stukje aan het schrijven over duurzaam ontwikkelen en de 'Almere Principles'.

Ik ben geen ster in het schrijven van stukjes, daarom wil ik jullie vragen hier eens naar te kijken. Het is niet erg als je vakinhoudelijk geen RO-Vastgoed of ontwikkelkennis hebt, het moet immers voor iedereen goed leesbaar zijn.

Alle opmerkingen m.b.t. onderstaande tekst zijn welkom!



Duurzaam ontwikkelen, Wat brengen de ‘Almere Principles’?

Duurzaamheid is van zichzelf een vaag begrip. Vraag een groot aantal mensen naar wat duurzaamheid inhoudt en ontvang vervolgens net zoveel verschillende antwoorden. De gelijkenis in deze antwoorden zal te vinden zijn in woorden als: Natuur, Toekomst, Milieu en Energie. Duurzame ontwikkeling is ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen, aldus de definitie van de VN-commissie Brundtland uit 1987.

De duurzaamheidsfilosofie Cradle to Cradle, ontwikkeld door Michael Braungart, heeft in nederland veel bekendheid gekregen. De Cradle to Cradle-benadering van kringloopeconomie en duurzaam ketenbeheer ziet duurzaamheid als een ontwerpvraagstuk. Het doel is niet om de ecologische schade van het menselijk handelen een beetje te beperken, maar om de productieprocessen zů te ontwerpen dat er geen schade optreedt, en in plaats daarvan alleen maar profijt.

Veel mooie en krachtige woorden maar hier ontstaat direct ons probleem: Zolang het niet helder is op welke wijze Cradle to Cradle in de praktijk kan/moet worden gebracht is het moeilijk hier naar te handelen. Duurzame (stads)ontwikkeling kŠn op alle facetten worden doorgevoerd. De uitdaging is om de cradle-to-cradle-methoden concreet toe te passen op alle schaalniveaus (regio, stad, wijk, gebouw).

Duurzaamheid is in. Veel gemeenten hebben duurzaamheid als belangrijk punt op de agenda staan. Met name op het praktische niveau van het gebouw zijn er dan ook veel beleidstukken te vinden die ingaan op duurzaamheid (bouwvoorschriften, inrichtingseisen etc.) Almere staat voor een aanzienlijke schaalsprong en wilt deze duurzaam inzetten. Het concreet toepassen van de cradle-to-cradle-methoden op het niveau van de stad blijkt moeilijk.

Almere Principles
In het uitvoeringsprogramma van de Nota Ruimte is te lezen: ´Een substantiŽle stedelijke ontwikkeling van Almere is gewenst´. Almere moet doorgroeien tot een duurzame en vitale stad – de vijfde van Nederland – met circa 350.000 inwoners. Concreet betekend dit o.a.:

• Een uitbreiding van 60.000(!) woningen voor 2030
• Versterking van de economische structuur
• Verbetering van de groen-blauwe structuur

Omdat nog niet bekend is hoe een duurzame schaalsprong van deze omvang er in de praktijk uit ziet, maar Almere hem wel moet uitvoeren, is Almere gestart met het ontwikkelen de Almere Principles. Geen starre regelgeving maar een set ijkpunten om steeds weer bij terug te komen. Voor een lange termijnvisie kan ‘duurzaamheid’ de kern zijn, het dwingt ons immers om ver vooruit te denken.

De Almere Principles bestaan uit zeven uitgangspunten voor duurzame stedelijke ontwikkeling. Ze zijn speciaal voor Almere geschreven, maar kunnen overal worden toegepast. ‘Wie vanuit de principes ťťn stap omlaag gaat, zit middenin de concrete Almeerse praktijk. En bij ťťn stap omhoog verwijzen de principes naar opgaven die overal ter wereld aan de orde zijn’. De 7 principes zijn hieronder benoemd met aansluitend per principe een korte samenvatting:

1. Koester diversiteit
Diversiteit is benoemd tot bepalend kenmerk van robuuste ecologische, sociale en economische systemen.

2. Verbind plaats en context
Almere dient haar identiteit te versterken met een meer alzijdige oriŽntatie en verbeterde bereikbaarheid als gevolg.

3. Combineer stad en natuur
Verstedelijken niet ten koste, maar mťt de natuur. Groenstructuren dienen behouden te blijven en de kansen die de natuur bied moeten ook daadwerkelijk gegrepen worden. Natuur kan stedelijke functies op een hoger plan brengen en andersom.

4. Anticipeer op verandering
Blijf werken met een ruimtelijke overmaat maar leg meer nadruk op de omkeerbaarheid van stedelijke ingrepen.

5. Blijf innoveren
Veel van de duurzame processen, technieken en materialen die nagestreefd worden, moeten nog worden ontwikkeld. Experimenteer met duurzaamheid ten behoeve van verbeterde kennis. Dit veronderstelt ook de bestuurlijke bereidheid om vertrouwd terrein te verlaten en nieuwe wegen in te slaan.

6. Ontwerp gezonde systemen
De mentaliteit dient te veranderen naar: ‘De techniek is dienend, de mentaliteit cruciaal’. Belangrijk standpunt hierbij is: Blijf bij gemaakte keuzes. (‘de keuze voor duurzaamheid moet een duurzame keuze zijn’)

7. Mensen maken de stad
Welbewust en krachtig plannen op hoofdlijnen, daarbinnen echter terughoudend en royaal. Mensen moeten vervolgens zelf in staat zijn om de stad te maken en daarom moet empowerment sterk gestimuleerd worden.

Wat gebeurt hier dan mee?
Deze principes, elk gestoeld op 3 subdoelstellingen, zijn door middel van een aantal actieve workshops in de hoofden van o.a. het Almeers gemeentebestuur ‘gestampt’. De openbaarheid maakt het bijzonder: Het verschil is dat de principles niet worden weggestopt in een rapport maar een rol gaan spelen in het publieke debat. Het ontwikkelen van een stad volgens het cradle-to-cradle-principe vraagt om andere benaderingswijze, ook de gemeente zal zich hiervoor aan moeten passen en Almere past zich hier ook voor aan, 2 voorbeelden:

Almere Poort
In het nieuwste stadsdeel van Almere, Almere Poort is de eerste uiting van een veranderde benadering al goed zichtbaar: Het principe ‘Mensen maken de stad’ wordt hier heel letterlijk toegepast: Zelfbouw in het Homeruskwartier. Duidelijk is te zien dat alleen de grofmazige structuur is gepland, daarbinnen zullen de toekomstige bewoners op hun eigen tempo, en naar eigen inzicht, de stad verder ontwikkelen.

https://dl.dropbox.com/u/2646881/homeruskwartier.gif
Homeruskwartier in Almere Poort

Almere Pampus
Almere bezint zich op de volgende uitbreiding van Almere, Almere Pampus. Pampus zal een nieuw stadsdeel vormen met aantallen woningen tussen de 13.500 en de 40.000 woningen. In de minimale variant zal de woningbouw geheel binnendijks blijven, in de maximale variant zullen er ongeveer 20.000 woningen in het IJmeer worden gerealiseerd.

https://dl.dropbox.com/u/2646881/almere%20pampus%20minimaal%20en%20maximaal.JPG
Minimale en maximale variant Almere Pampus.

Almere Waterstad (rechterplaatje) gaat met grootschalige investeringen in vooroevers en wetlands uit van ecologische verbetering van het IJmeer. Ook de bereikbaarheid en de oriŽntatie op Amsterdam zal hier sterk mee verbeteren. Met deze instelling kan Almere Pampus aan de Almere Principles voldoen.

Conclusie
Elke vorm van stadsuitbreiding zal op haar manier goed kunnen voldoen aan de Almere Principles. Hoe hoger het schaalniveau, hoe moeilijker het is om tot concrete randvoorwaarden te komen. Wat het exact betekend, hoe het precies uitgewerkt wordt en wie de rekening zal gaan betalen is echter nog onduidelijk. Hoewel ecologische studies aantonen dat cradle to cradle-stadsontwikkeling mogelijk is, moet de eerste duurzame dakpan nog uitgevonden worden. De grootste uitdaging voor de Almeerse stadsontwikkeling, in welke richting deze ook op gaat, is alle partijen te doordringen of ervan doordrongen te houden Cradle to cradle als basis in alle ontwerpen te betrekken.